معين الدين نطنزى

80

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

ذكر جلوس تيمور قتلغ خان بن تيمور بك خان [ بن محمد ] چون بر سرير سلطنت بنشست توقتاميش به طرف لبقا انهزام كرده بود . با لشكرى بسيار از آن ناحيت ديگرباره به دفع تيمور قتلغ آمد و در كنار رودخانهء ايتل مصاف دادند . بعد از محاربهء بسيار توقتاميش منهزم شد و اكثر لشكر روس بر دست اوزبك به قتل آمدند . بعد از آن تيمور قتلغ با ايدكو در امور ملكى به جهت مصلحت وقت طريق اتفاق پيش گرفتند و در اندك زمانى مملكت از دست رفته را به نظام آوردند . چون مدت شش سال از دور دولت او بگذشت و امور ملكى تمام به قاعدهء اول آمد ، روزى از كثرت مداومت مست خفته بود ، دمش فرورفت و آخر شد . بعد از او ديگربار مملكت بهم برآمد و الوس اوزبك بر قاعدهء خود طالب اروغ « 1 » نامدار جينكز « 2 » خان شدند . ايدكو به ضرورت ، شادى بك اغلان را كه به رشد و كفايت مشهورترين شاهزادگان بود بر تخت بنشاند . ذكر جلوس شادى بيك [ خان ] در ممالك اوزبك با وجود آنكه صفت ضخامت جثهء امير نانكغداى مشهور است ، مجموع اهل خبر و بصيرت ، شادى بك را بر او داشته‌اند . پادشاهى سلامت‌جوى ، عافيت‌خواه بوده ، همهء عمر خود را به عيش و عشرت گذرانيده و در رفاهيت بسر برده . چون ايدكو توراهاى باريك و ياساق‌هاى بزرگ بنياد نهاده بود و مردمان از تنكقال او به تنگ مىآمدند ، شادى بيك در خفيه خواست كه او را دفع كند . در اثناى اين فكر ايدكو بر ما فى الضمير او مطلع شد و خواست كه پيش از وقوع

--> ( 1 ) . صورت ديگر اين واژه : اروق . ( 2 ) . اين اسم به صورت جنكز خان ، چنگيز خان ، جنگگيز خان آمده است كه صورت اخير برابر ضبط نسخ قديمى جامع التواريخ صحيح‌تر است .